ایمنی در پرتونگاری

ایمنی در پرتونگاری:

 

گروهی که در زمینه ی پرتونگاری متخصص و آموزش دیده هستند از طریق کاربرد آن عملیات کنترل و تضمین کیفیت پروژه های نفت و گاز را انجام می دهند اما این کاربرد ها و نکات برای بسیاری از شاغلین که در پروژه ها مشغول به کار هستند مبهم است از این رو چون این افراد در معرض تشعشعات قرار میگیرند لازم است از اصول کار و ایمنی مربوط به آن یک شناخت اولیه داشته باشند.

پرتو هایی که معمولا در این صنعت استفاده می شود پرتو های ایکس و گاما می باشد.

تفاوت این دو پرتو در آن است که طول موج پرتو های گاما کوتاه بوده و در نهایت قدرت نفوذ بالایی دارند درحالی که پرتو های ایکس مورد استفاده در صنعت پرتو نگاری طول موج بلند تر و قدرت نفوذ کمی دارند از این رو از پرتو های ایکس جهت پرتو نگاری از مواد کم ضخامت استفاده می شود اما از پرتو های گاما برای پرتو نگاری از مواد ضخیم تر استفاده می شود به همین علت از خواص نفوذپذیری آن ها در صنعت پرتو نگاری استفاده می شود چون تنها تفاوت آن ها در منشا تولید آن ها می باشد.

هر چند این پرتو ها در امور مختلف بسیار کاربردی و دارای خصوصیات مفید و منحصر به فردی هستند اما رعایت نکردن نکات ایمنی خطرات جدی برای کارکنان، محیط زیست و حتی برای نسل های بعد به دنبال دارد.

قبل از بکارگیری و استفاده از دستگاه اشعه ایکس بررسی نکات ذیل و رفع هر گونه نقص احتمالی ضروری می باشد:

– کلیه اجزا دستگاه باید کاملا سالم باشند.

– اجزاء تعویض شده دستگاه مطابق با نمونه استاندارد کارخانه سازنده طراحی و ساخته شده باشند.

– عوامل موثر بر روی پرتو دهی نظیر ولتاژ، شدت جریان و زمان بر روی دستگاه مشخص باشند.

– دستگاه مجهز به باریکه ساز (کولیماتور) باشد.

– طول کابل متصل به سوئیچ پرتو دهی حداقل ۲۰ متر باشد.

– سیستم کنترل دستگاه دارای قفل و کلید باشد تا بتوان در وضعیت قفل کلید را برداشت و عمل پرتو دهی را غیر ممکن ساخت.

– بر روی لامپ باید علامت خطر اشعه ایکس نصب شود و همچنین سیستم کنترل مجهز به علائم صوتی و نوری باشد، به طوری که وضعیت پرتو دهی با فعال شدن این علائم مشخص شود.

– حداکثر نشت پرتو در فاصله یک متری لامپ بیشتر از ۱ میلی سیورت نباشد.

 

دوربین های پرتو نگاری:

 

 

در روش پرتو نگاری از اشعه های مورد نظر برای بررسی عیوب قطعه مورد نظر استفاده می شود.

قبل از استفاده از از دوربین باید نکاتی را در مورد دوربین پرتونگاری جهت رفع نقص و کمبود باید رعایت کرد:

– اجزای دستگاه کاملا سالم باشد.

– اجزای تعویض شده دستگاه باید مطابق با نمونه استاندارد کارخانه سازنده طراحی و ساخته باشند.

– یک پلاک باید بر روی دوربین باشد که بر روی این پلاک تمامی علائم خطر اشعه، شماره سریال دوربین، نام چشمه پرتوزا و حداکثر ظرفیت دوربین ثبت شده باشد.

– دوربین باید مجهز به قفل و کلید باشد که در وضیعت قفل شاتر بسته باشد و بتوان کلید را برداشت.

– علاوه بر این که اجزای دستگاه باید کاملا سالم باشد تجهیزات جانبی آن مثل کابل هدایت، کنترل و فنر، اتصالات و غیره باید بدون نقص باشند.

– حداکثر نشت پرتو در فاصله یک متری از دوربین بیش از ۲۰ میکرو سیورت بر ساعت نباشد و هم چنین در سطح دوربین بیش از ۲ میلی سیورت بر ساعت نباشد.

– دوربین را باید در محلی بدون رطوبت نگهداری کرد و باید درپوش جلو و عقب دوربین بسته باشد

 

نواحی کار دوربین از نظر حفاظت محل پرتو نگاری و اطراف آن به ۴ ناحیه تقسیم می شود:

 

۱.ناحیه ممنوعه: در این ناحیه به طور کلی حضور افراد ممنوع می باشد و پرتو کاران باید برای پیشگیری از حضور اتفاقی افراد به این ناحیه قبل شروع عملیات پرتونگاری باتوجه به قدرت چشمه و پرتو دهی دستگاه این ناحیه را اندازه گیری و علامت گذاری کنند، علت ممنوعه بودن این ناحیه این است که دز اهنگ در این ناحیه بالاست معادل ۲msv\h می باشد.

۲.ناحیه کنترل شده: در این ناحیه فقط پرتو کاران اجازه حضور دارند و افراد برای ورود به این ناحیه باید حتما مجوز اخذ کنند از طریق قدرت چشمه یا پرتودهی دستگاه باید شعاع ناحیه کنترل شده به منظور کنترل مرز این ناحیه قبل از شروع عملیات پرتو نگاری الزامی می باشد.

دز اهنگ در این ناحیه کمتر از ۲msv\h و بیشتر از ۷.۵Msv\h (میکرو) می باشد.

۳.ناحیه تحت نظارت: در این ناحیه پرتوکاران باید مراقب باشد که پرتو نگاری افراد از حد دز مردم عادی تجاوز نکند چون در این ناحیه شرایط خاصی در نظر گرفته نشده و کارکنان ناحیه مانند افراد عادی هستند (دز اهنگ این ناحیه بین ۷.۵MSV\h می باشد).

۴.ناحیه ازاد: همانطور که از اسم این ناحیه مشخص می باشد این ناحیه خارج از منطقه تحت نظارت می باشد بنابراین نیاز به کنترل پرتو گیری افراد نمی باشد و دز اهنگ کمتر از ۲.۵Msv\h می باشد.

 

برای انجام عملیات پرتو نگاری باید اصول ایمنی را در نظر گرفت که این اصول بسته به محیط انجام عملیات متفاوت می باشد.

انجام پرتو نگاری در محیط های بسته:

قبل از انجام عملیات باید از اصول کار و عملکرد منبع پرتو اگاهی کامل باید وجود داشته باشد و عملکرد کلیه اجزا باید کنترل شود

این عملیات نیاز به مجوز شخص مسئول دارد.

اندازه گیری شدت پرتو در اطراف اتاق بخصوص در محل اتصال در و پنجره انجام پذیرد و کلیه مراحل باید در دفاتر ثبت شود.

در هنگام پرتو گیری درها باید بسته باشند و محوطه از افراد غیر مجاز باید تخیله شود.

و در نهایت بعد از اتمام کار تمامی تجهیزات باید به محل اولیه خود منتقل گردد.

انجام پرتو نگاری در محیط باز:

در محل انجام عملیات باید مرزهای ایمنی و موانع مناسب مانند نوار ها و علائم هشدار دهنده ی نوری نصب شود. تندی پرتو دهی در مرز ها تعیین ودر صورت لزوم فاصله ایمنی اصلاح گردد.

محوطه پرتو نگاری باید درطول مدت انجام عملیات مراقبت گردد تا از ورود افراد به ناحیه کنترل شده جلوگیری شود.

در هنگام حمل مواد پرتوزا باید نکاتی را رعایت کرد:

– حمل مواد پرتو زا با هر وسیله ی تقلیه ای که انجام می شود باید طبق ضوابط استاندارد حمل ونقل باشد برای مثال خودرو مجهز به علامت خطر پرتو باشد.

علاوه بر این جعبه حمل هم باید مجهز به علامت خطر پرتو بوده و نوع و میزان پرتوزایی و سایر مشخصات آن باید بر روی جعبه ثبت شود

– سطح پرتو در اطراف خودرو از ۵.۷Msv\h و سطح پرتو در محل سرنشین یا راننده از ۵.۲Msv\h تجاوز نکند.

– در داخل خودرو باید محل مناسبی برای ثابت نگه داشتن جعبه وجود داشته باشد بهتر است این جایگاه به صورت یک جعبه فلزی با درب قفل دار باشد.

انالیز خطرات:

این خطرات ناشی از خطاهای انسانی یا خرابی تجهیزات رخ می دهد.

خطاهای انسانی در اثر سهل انگاری افراد در آموزش یعنی افرادی که اموزش حفاظت از اشعه را ندیده اند و یا عدم استفاده از تجهیزات حفاظتی صورت میگیرد اما در بعضی موارد این خطرات در اثر خرابی تجهیزات می باشد مثلا پارگی فنر، جداشدن سر فنر، له شدن لوله هدایت، جداشدن لوله هدایت از دوربین، سقوط دوربین و مفقود شدن چشمه.

سقوط دوربین علاوه بر این که باعث می شود عملکرد دوربین دچار اختلال شود منجر به آسیب دیدن هلدر و خروج چشمه از کپسول می شود.

 

ایمنی در زنگ زدایی:

 

زنگ زدایی فرایندی می باشد که در پروژه ها به منظور از بین بردن انواع اکسید های فلزی و ایجاد یک سطح مناسب برای انجام عملیات رنگ امیزی الزامی می باشد.

که این فرایند به صورت سند بلاست یا شات بلاست انجام می شود.

 

به نکاتی برای انجام زنگ زدایی در کارگاه باید توجه داشت:

 

– اشنایی با این فرایند (سند بلاست) و شناسائی خطرات و خصوصیات مواد ساینده.

– ضرورت استفاده از وسایل حفاظت فردی.

 

 

 

جهت کسب اطلاعات بیشتر با ما در تماس باشید

تولید محتوا توسط iric.co

ممکن است این مطالب را نیز دوست داشته باشید